CYFROPOL

język polski przed maturą

KSIĄŻKI OTWIERAJĄ W MAGICZNY SPOSÓB PRZESZŁOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ, SĄ PO STRONIE ŻYCIA, NAWET JEŚLI OPISUJĄ ŚMIERĆ. OTWIERAJĄ OCZY KU PRAWDZIE, CHOCIAŻ BARDZO INTENSYWNIE PRZYGLĄDAJĄ SIĘ KŁAMSTWU.  A SŁOWA - TO WODA ŻYCIA, W KTÓREJ JESTEŚMY ZANURZENI I Z KTÓREJ PIJEMY - CIĄGLE NIENASYCENI.

                                                                                                                                                                                                          

Kontakt:

polonista@cyfropol.eu

Polityka prywatności

JAN KOCHANOWSKI, TREN VI

Treny - strona wyjściowa

Jan Kochanowski - strona wyjściowa

Tren VI - tekst

     Tren VI rozpoczyna apostrofa do córki, z którą poeta wiązał ogromne nadzieje jako ojciec i jako artysta.

 

               Ucieszna moja śpiewaczko! Safo słowieńska!

                       Na którą nie tylko moja cząstka ziemieńska,

               Ale i lutnia dziedzicznym prawem spaść miała!

                       Tęś nadzieję już po sobie okazowała,

               Nowe piosnki sobie tworząc, nie zamykając

                       Ustek nigdy, ale cały dzień prześpiewając,

 

     Urszulka miała być dziedziczką majątku (miała przypaść jej w udziale "cząstka ziemieńska"), ale również talentu poetyckiego, symbolizowanego przez lutnię. Ciekawy jest fakt, iż Kochanowski upatruje w symbolice lutni oczywistego związku  poezji z muzyką, o czym późniejsze epoki będą coraz częściej zapominały. Urszulka okazywał swój talent poetycki utożsamiany przez poetę z jej wyczuciem melodii, z rozbrzmiewającym często śpiewem dziecka.

     W kolejnym segmencie tekstu pojawia się bardzo proste, żeby nie rzec - klasyczne - porównanie śpiewu dziecka do śpiewu ptaków.

 

               Jako więc lichy słowiczek w krzaku zielonym

               Całą noc prześpiewa gardłkiem swym ucieszonym.

               Prędkoś mi nazbyt umilkła! Nagle cię sroga

               Śmierć spłoszyła, moja wdzięczna szczebiotko droga!

 

     Wykorzystanie tego porównania zostaje odsłonięte dalej: poeta pisze o nagłym zamilknięciu tego śpiewu określanego mianem "szczebiotu", spłoszonego przez "srogą śmierć". Warto zwrócić uwagę na funkcję przerzutni i rozbicie związku składniowego, dzięki czemu udało się poecie wydobycie element zaskoczenia i gwałtowności nieszczęścia.

     Poeta ubolewa, że nie zdążył się nacieszyć śpiewem córki, a za to, co usłyszał i przeżył, musi teraz płacić daniną z łez.

 

               Nie nasyciłaś mych uszu swymi piosnkami,

               I tę trochę teraz płacę sowicie łzami.

               A tyś ani umierając śpiewać przestała,

 

     Najbardziej osobisty i wzruszające jest miejsce zawierające fragment pieśni wesel

 

               Lecz matkę, ucałowawszy, takeś żegnała

               "Już ja tobie, moja matko, służyć nie będę

               Ani za twym wdzięcznym stołem miejsca zasiędę;

               Przyjdzie mi klucze położyć, samej precz jechać,

               Domu rodziców swych miłych wiecznie zaniechać."

               To i czego żal ojcowski nie da serdeczny

               Przypominać więcej, był jej głos ostateczny.

               A matce, słysząc żegnanie tak żałościwe,

               Dobre serce, że od żalu zostało żywe.