CYFROPOL

język polski przed maturą

KSIĄŻKI OTWIERAJĄ W MAGICZNY SPOSÓB PRZESZŁOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ, SĄ PO STRONIE ŻYCIA, NAWET JEŚLI OPISUJĄ ŚMIERĆ. OTWIERAJĄ OCZY KU PRAWDZIE, CHOCIAŻ BARDZO INTENSYWNIE PRZYGLĄDAJĄ SIĘ KŁAMSTWU.  A SŁOWA - TO WODA ŻYCIA, W KTÓREJ JESTEŚMY ZANURZENI I Z KTÓREJ PIJEMY - CIĄGLE NIENASYCENI.

                                                                                                                                                                                                          

Kontakt:

polonista@cyfropol.eu

Polityka prywatności

MACIEJ KAZIMIERZ SARBIEWSKI - BIOGRAFIA - SCENARIUSZ

Wiersze - interpretacje

DLA UCZNIÓW

DLA NAUCZYCIELI

Wiersze - interpretacje

 

Jego Lyricorum libri doczekały się kilkudziesięciu wydań w całej Europie. W 1632 wydana została w Antwerpii luksusowa edycja z miedziorytami Petera Paula Rubensa. Sześć lat po śmierci poety Anglicy dokonali tłumaczenia zbioru.

W Kolonii ukazało się aż siedem wydań jego wierszy. Jeszcze w XX wieku wydawali go Węgrzy. W Polsce kompletny przekład wierszy Sarbiewskiego ukazał się dopiero w 1980. Pisma teoretycznoliterackie Sarbiewskiego były znane jego studentom, krążyły też w odpisach rękopiśmiennych; drukiem ukazały się w wieku XX. Powstały po łacinie. Obszerny traktat De perfecta poesi (O poezji doskonałej) (wyd. 1954, edycja dwujęzyczna, tłum. Marian Plezia) dotyczy eposu, wskazuje antyczne spełnienia gatunku (Homer, Wergiliusz), daje alegoryczną interpretację Eneidy Wergiliusza jako poematu o wędrówce duchowej człowieka, przede wszystkim jednak zawiera nowatorskie rozważania o istocie działań poety, porównanego tu do Boga (tworzy "na wzór Boga" - instar Dei), bo też dzieło poetyckie wydaje się bytem "jakby na nowo" (quasi de novo) stworzonym (creari). Władysław Tatarkiewicz nazywając Sarbiewskiego "pierwszym Polakiem w dziejach estetyki" uznał tę koncepcję za barokową zapowiedź romantyzmu. Wśród rozpraw zebranych w tomie Wykłady poetyki (wyd. 1958, ed. dwujęzyczna, tłum. Stanisław Skimina) wybitny i nowatorski jest esej De acuto et arguto (O poincie i dowcipie), ukazujący oksymoron, paradoks jako "zgodną niezgodność" (concors discordia), tj. przykład jedności treści i formy, zarazem poznawczej, zaskakującej mocy języka poetyckiego. Esej ten stanowi teoretyczne zaplecze estetyki barokowego konceptyzmu. Wreszcie obszerne dzieło Dii gentium (Bogowie pogan) (wyd. 1972, ed. dwujęzyczna, tłum. Krystyna Stawecka) stanowi swoisty słownik znaczeń symbolicznych, wysnuty z mitologii antycznej, a rozwijany też w kontekście symboliki chrześcijańskiej. Jest to znamienna dla jezuitów próba syntezy kulturowej

 

 

Sylwetka Macieja Kazimierza Sarbiewskiego z Sarbiewa.

 

1. W oparciu o dostępne materiały przedstaw sylwetkę poety:

a) które fakty mogły mieć istotny wpływ na sukces Macieja Kazimierza Sarbiewskiego,

b) które wydarzenia mogły zdecydować o tematyce jego utworów,

c) wskaż wnioski wypływające z analizy biografii poety, które mogą zainteresować współczesnego człowieka.

 

ad. a)

     Kształcił się w kolegium jezuickim w Pułtusku, a następnie podjął studia na Akademii Wileńskiej i kolegium jezuickim w Braniewie.

    W roku 1612 wstąpił do zakonu jezuitów.

    Był nauczycielem poetyki i retoryki w kolegiach w Krożach, Płocku i na Akademii Wileńskiej. I właśnie na tej uczelni wileńskiej uzyskał w 1632 doktorat z filozofii, a następnie w 1636 - teologii.

     W roku 1622 został wysłany na studia do Rzymu, gdzie zyskał uznanie na dworze papieża Urbana VIII, z którego rąk otrzymał najwyższą nagrodę literacką świata - laur poetycki (poeta laureatus).

     W 1625 roku powrócił do Polski. Został profesorem teologii na Akademii Wileńskiej, a w roku w 1635 - królewskim kaznodzieją Władysława IV.