CYFROPOL

język polski przed maturą

KSIĄŻKI OTWIERAJĄ W MAGICZNY SPOSÓB PRZESZŁOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ, SĄ PO STRONIE ŻYCIA, NAWET JEŚLI OPISUJĄ ŚMIERĆ. OTWIERAJĄ OCZY KU PRAWDZIE, CHOCIAŻ BARDZO INTENSYWNIE PRZYGLĄDAJĄ SIĘ KŁAMSTWU.  A SŁOWA - TO WODA ŻYCIA, W KTÓREJ JESTEŚMY ZANURZENI I Z KTÓREJ PIJEMY - CIĄGLE NIENASYCENI.

                                                                            

Przed maturą!

JĘZYK POLSKI

Pomysły na lekcje ...

JĘZYK POLSKI

Testy, sprawdziany, ...

JĘZYK POLSKI

Stwórz swoją www

Stanisław Wyspiański

Stanisław Wyspiański, Wesele

Wesele - rozprawki

Obraz chłopstwa i jego konfrontacja

z wyobrażeniami inteligencji na temat mieszkańców wsi - model

Fragment tekstu nr 1

   

Sugestie do rozprawki na podstawie fr. Wesela

 

     Celem tej rozprawki jest sprawdzenie czujności uczniów. Innymi słowy przy takim temacie istnieje możliwość zaobserwowania, czy uczniowie czytają uważnie całe polecenie, a nie skupiają się wyłącznie na zagadnieniu obrazu chłopstwa.

     Rozprawka powinna zawierać:

1. Wstęp, który jest przygotowaniem do prezentacji stanowiska wobec problemu podanego w poleceniu.

2. Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniu:

     a) przedstawienie obrazu chłopstwa w oparciu o:

          - analizę podanych fragmentów tekstu,

          - odniesienia do całości utworu (należy je wprowadzać w sposób logiczny, wynikający z toku wywodu, a nie na 

             siłę i od czapy; te odniesienia mogą się pojawiać w różnych miejscach rozprawki),

     b) jeśli w podpunkcie "a" nie akcentowaliśmy faktu, że charakterystyka chłopów odbywa się z punktu widzenia 

          inteligencji, to robimy to w kolejnych akapitach, pisząc wyraźnie, jak dany bohater pochodzenia inteligenckiego

          postrzega chłopów, jak ich ocenia,

     c) jeśli w podpunkcie "b" nie konfrontowaliśmy opinii inteligentów o chłopstwie z obrazem tej grupy wyłaniającym

         z całości utworu, to robimy to w kolejnych akapitach.

3, Formułowanie stanowiska opisane w punkcie drugim musi być oparte na argumentach, co jest chyba oczywiste.

4. Trzeba pamiętać o podsumowaniu i zamknięciu pracy.

 

Wnioski z analizy prac

 

1. Uczniowie zapominają o analizie i interpretacji całości podanych fragmentów. W skrajnych przypadkach w ogóle zapominają o fragmencie i odnoszą się do polecenie i treści całości utworu, natomiast fragment leży odłogiem i czeka na zmiłowanie.

2. Polecenie zostaje na swój sposób zmienione: zamiast przedstawienia obrazu chłopów, a następnie konfrontacji tego obrazu z wyobrażeniami inteligencji o chłopach - mamy po prostu temat sprowadzony do charakterystyki chłopstwa i inteligencji. A gdzie konfrontacja, czyli zestawienie wyobrażeń inteligenckich z rzeczywistością?

3. Przykładowe wnioski wynikające bezpośrednio z tematu - w podpunktach przedstawiono najpierw obraz chłopów w Weselu, a po myślniku skonfrontowano go z wyobrażeniami inteligencji:

a) chłopi ukazani są w utworze jako warstwa energiczna, pełna werwy, animuszu - sam Gospodarz (który tak się nimi zachwyca) zauważa, że "są zapalni jak sucha słoma", co pachnie analogią z rabacją galicyjską,

b) już na samym początku daje się zauważyć, że nie są zdolni do podjęcia samodzielnych działań, oczekują wsparcia i inicjatywy inteligencji - tymczasem Poeta stwierdza, że powinni poszukać sobie jakiegoś króla Piasta, przywódcy, autorytetu, człowieka wielkiego formatu (tu ujawnia się naiwność przedstawiciela inteligencji),

 

POPRAWNOŚĆ RZECZOWA

- Gospodarz jest mimo wszystko przedstawicielem inteligencji (dziesięcioletni pobyt w Bronowicach nie uczynił zeń chłopa, może tylko w pewnym, minimalnym zakresie),

- "do utworu przybywają zmory" - takie stwierdzenie prowokuje ciekawe obserwacje ontologiczne: oto zmory przybywają nie do Bronowic, ale do utworu, przenikają na kartki papieru, jest tylko nadzieja, że z utworu nie przelezą na czytelnika,

- nie można w toku interpretacji mieszać bohaterów utworu z ich pierwowzorami, np. w jednym zdaniu używać określenia "Gospodarz", a obok - "Lucjan Rydel" (np. zdanie "Gospodarz rozmawia z Lucjanem Rydlem" jest niepoprawne logicznie; natomiast poprawne byłoby sformułowanie: "Gospodarz rozmawia z Panem Młodym, którego pierwowzorem jest Lucjan Rydel"),

- Wesele nie jest powieścią, jak twierdzi jeden z uczniów, jest to dramat w całej rozciągłości,

 

 

POPRAWNOŚĆ JĘZYKOWA - CZĘSTE BŁĘDY

s k ł a d n i a

- nadużywanie spójnika "gdzie" (np. zamiast "w którym"" "Chłopi nie chcą wracać do rzezi galicyjskiej, gdzie doszło do zbrodni na szlachcie." - zamiast "gdzie", powinno być: "w czasie której",

- "porównać coś z czymś" - "porównać coś do czegoś": zobacz wyjaśnienie,

- błąd: "być podporządkowanym pod coś / kogoś" - poprawnie: "być podporządkowanym czemuś / komuś" (uczeń napisał: "Chłopi byli podporządkowani pod inteligencję"),

- "Kolejny fragment Pana Młodego mówi o rabacji galicyjskiej" - ciekawe, który to fragment Pana Młodego (może ręka, nie, może noga, nie - więc nie wiadomo, który fragment mówi).

 

f r a z e o l o g i a

- "Pan Młody wyszedł za chłopkę" - Pan Młody jednak ożenił się z chłopką; nasz język różnicuje kwestie zawierania związków małżeńskich: kobieta wychodzi za mąż, mężczyzna się żeni - ewentualnie pobierają się,

 

POPRAWNOŚĆ ZAPISU

o r t o g r a f i a

- "narodowowyzwoleńczy" piszemy łącznie (inaczej niż "flaga biało-czerwona"),

- świeży, zdecydowanie przez samo "ż": "Leży świeży na plaży, żeby żabom było lżej" - warto zapamiętać,

- polska wieś, część Polski, polska chata, Polska to wielka sprawa - uważajmy na pisownię dużą i małą literą,

- dopełniacze: nostalgii,

- cytowane wersy tekstu oddzielamy linią ukośną,

- powstanie bokserów w Chinach - zdecydowanie małą literą (pisownię dużą literą uzasadniają czynniki emocjonalne, a więc jeśli nie jesteśmy Chińczykami, piszemy małą literą),

- rabacja galicyjska - też małą literą (mimo ewentualnych emocji),

- wyrażenia przyimkowe piszemy rozdzielnie: z dala, z bliska, do tyłu.