CYFROPOL

język polski przed maturą

KSIĄŻKI OTWIERAJĄ W MAGICZNY SPOSÓB PRZESZŁOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ, SĄ PO STRONIE ŻYCIA, NAWET JEŚLI OPISUJĄ ŚMIERĆ. OTWIERAJĄ OCZY KU PRAWDZIE, CHOCIAŻ BARDZO INTENSYWNIE PRZYGLĄDAJĄ SIĘ KŁAMSTWU.  A SŁOWA - TO WODA ŻYCIA, W KTÓREJ JESTEŚMY ZANURZENI I Z KTÓREJ PIJEMY - CIĄGLE NIENASYCENI.

                                                                            

Przed maturą!

JĘZYK POLSKI

Pomysły na lekcje ...

JĘZYK POLSKI

Testy, sprawdziany, ...

JĘZYK POLSKI

Stwórz swoją www

 Analiza i interpretacja porównawcza

Czesław Miłosz, Stary człowiek ogląda telewizję
 
Może byście jednak trochę
popłakali,
zamiast szczerzyć zęby
i fikać koziołki dla pełnej sali.
 
Do krótkiego choćby namysłu
istnieją niejakie powody,
wiem o tym nie ja jeden,
stary i białobrody.
 
Każde z was dla niepoznaki
wyprawia miny,
żeby nikt nie zgadł, że
lament w sobie nosimy.
 
Uczynki wasze nie wasze
a udawane,
tak naprawdę to chcielibyście
móc głową przebić ścianę.
 
I odlecieć daleko, na zawsze
odtąd wolni.
Nie liczyć dni uciążliwych
ani tygodni.
 
Więc niezupełnie nam się
ta ziemia podoba.
Właśnie do tego moglibyście
dobierać muzykę i słowa.
 
                                            [2003]


 

WSTĘP

 

     Istnieje oczywiście wiele możliwości redagowania wstępu, chodzi jednak o to, by wychodzić poza banały i stereotypy.

   Zatem refleksja o znaczeniu mediów we współczesnym świecie - to banał. Ale już dorzucenie refleksji o chaosie informacyjnym, swoistym mętliku i szukaniu sposobów docierania do odbiorcy za wszelką cenę i wszelkimi  sposobami - będzie brzmiało nieco lepiej.

     Trzeba pamiętać, żeby problem poruszony we wstępie wiązał się z porównywanymi tekstami, a nie tylko z jednym z nich. Dlatego też na przykład rozważania o wojnie i jej wpływie na człowieka to niezbyt trafiony pomysł, ponieważ problematyka wojenna nie pojawia się w wierszu Miłosza.

 

KONCEPCJA PORÓWNANIA (TEZA DOTYCZĄCA ZESTAWIENIA OBU TEKSTÓW)

 

     Tak jak wspomniano wyżej, ważne jest, aby sformułowania dotyczące koncepcji porównania utworów nie brzmiały sztampowo.

     Zatem stwierdzenie, że obydwa utwory podejmują problematykę dotyczącą funkcjonowania współczesnego człowieka w świecie mediów - brzmi banalnie. Ale już wprowadzenie pojęcia "kondycji" współczesnego człowieka poddanego presji mediów - brzmi zdecydowanie lepiej. W każdym razie słowem kluczowym w tezie musi być wyraz "media".

     Kolejnym ważnym elementem budowania koncepcji porównywania utworów jest określanie tezy interpretacyjnej w każdym wierszu oddzielnie. Musimy znaleźć dominanty.

     W wierszu Herberta kluczowa jest strofa czwarta:

 

               oko Pana Cogito

               przesuwa się obojętnie

               po żołnierskiej hekatombie

               aby zagłębić się z lubością

               w opis codziennej makabry

     

     Bohater liryczny pozostał niewzruszony czytając o masowej śmierci żołnierzy na wojnie, natomiast poruszył go opis morderstwa popełnionego przez robotnika. Słowo "poruszył" nie jest tu odpowiednie - podmiot mówiący stwierdza, że Pan Cogito "zagłębił się z lubością", można rzec - rozsmakował w przyglądaniu się szczegółom.

 

ARGUMENTACJA

 

    Gazeta i telewizor - to podstawowe znaki współczesnego świata, to nośniki informacji i związanej z tym możliwości wpływania na jednostkę i społeczeństwo. Z pewnością, gdyby wiersze powstały później, mielibyśmy zapewne do czynienia z komputerem i Internetem, reszta kwestii nie uległaby zmianie. Tak czy owak konfrontowane teksty przynoszą refleksję dotyczącą reakcji człowieka na media.

     Interpretację wiersza Zbigniewa Herberta Pan Cogito czyta gazetę trzeba zacząć od rozróżnienia podmiotu mówiącego i bohatera lirycznego - Pana Cogito. Podmiot mówiący pełni funkcję narratora lirycznego, posiadającego pełną wiedzę o bohaterze lirycznym - wszak zauważa, jak pracuje oko Pana Cogito i co dociera do jego świadomości.  

 

ŚRODKI STYLISTYCZNE I ICH FUNKCJE

 

     Styl - suchy, rzeczowy, komunikatywny, nastawiony na rejestrację faktów - naśladuje język reportaży. Wydaje się, że autor ogołocił też z tego względu tekst ze znaków interpunkcyjnych.  

Zbigniew Herbert , Pan Cogito czyta gazetę


Na pierwszej stronie

meldunek o zabiciu 120 żołnierzy

 

wojna trwała długo

można się przyzwyczaić

 

tuż obok doniesienie

o sensacyjnej zbrodni

z portretem mordercy

 

oko Pana Cogito

przesuwa się obojętnie

po żołnierskiej hekatombie

aby zagłębić się z lubością

w opis codziennej makabry

 

trzydziestoletni robotnik rolny

pod wpływem nerwowej depresji

zabił swą żonę

i dwoje małych dzieci

 

podano dokładnie przebieg morderstwa położenie ciał

i inne szczegóły

 

120 poległych

daremnie szukać na mapie

zbyt wielka odległość

pokrywa ich jak dżungla

 

nie przemawiają do wyobraźni

jest ich za dużo

cyfra zero na końcu

przemienia ich w abstrakcję

 

temat do rozmyślania:

arytmetyka współczucia