CYFROPOL

język polski przed maturą

KSIĄŻKI OTWIERAJĄ W MAGICZNY SPOSÓB PRZESZŁOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ, SĄ PO STRONIE ŻYCIA, NAWET JEŚLI OPISUJĄ ŚMIERĆ. OTWIERAJĄ OCZY KU PRAWDZIE, CHOCIAŻ BARDZO INTENSYWNIE PRZYGLĄDAJĄ SIĘ KŁAMSTWU.  A SŁOWA - TO WODA ŻYCIA, W KTÓREJ JESTEŚMY ZANURZENI I Z KTÓREJ PIJEMY - CIĄGLE NIENASYCENI.

                                                                                                                                                                                                          

Kontakt:

polonista@cyfropol.eu

Polityka prywatności

Czatyrdah - tekst

ADAM MICKIEWICZ CZATYRDAH - SCENARIUSZ

Czatyrdah - interpretacja

Wstęp w pracy interpretacyjnej sonetu Czatyrdah

 

     Każdorazowo warto pozwolić uczniom na dzielenie się pomysłami (burza mózgów). Ale można czasami zrobić inaczej - to znaczy zaproponować klasie pewne kręgi tematyczne, które mogą stać się osnową wstępu.

 

Propozycja I - PRZYRODA

 

     Dla romantyków przyroda stanowi samoistny byt usytuowany gdzieś na granicy między człowiekiem a Bogiem. Szczyty górskie, przepaście, otchłanie morskie, piachy pustyni zawierają na swoich krańcach punkty graniczne, za którymi rozciąga się metafizyczna tajemnica.

 

Propozycja II - KULTUROWE OBIEKTY HOŁDU I MODLITWY

 

     Mimo zarzutów stawianych ludzkości odnośnie jej poczucia wyższości i umotywowanego biblijnie przekonania, że człowiek z natury i z woli Boga ma władać światem, ludzie bardzo często odczuwają swoją nikłość wobec sił i tajemnic przyrody. Stąd też w różnych kulturach dostrzec można kult elementów przyrody.

 

Propozycja III - ORIENTALIZM U ROMANTYKÓW

 

     Artyści epoki romantyzmu traktują kultury orientalne w sposób manifestacyjny - dotyczy to również sposobu postrzegania przestrzeni przyrody. O fascynacji Orientem najlepiej świadczy to, co dzieje się w warstwie języka poetyckiego, który zostaje nasycony orientalizmami - tak jak to widać w Sonetach krymskich Adama Mickiewicza.

 

Propozycja IV - UCZUCIA

 

     Romantycy doceniają to wszystko, co może wywołać eksplozję uczuć. Cała estetyka romantyczna w zadziwiający sposób oparta jest na uczuciowości. Piękne jest to, co wywołuje silne emocje, nawet jeśli jest brzydkie, pełne grozy, obce, tajemnicze, nietypowe.

     Uczucia romantyczne wpisują się w różne konteksty relacji człowiek - człowiek, człowiek - ojczyzna, Bóg, przyroda, ... .

 

Teza interpretacyjna do wiersza Czatyrdah Adama Mickiewicza

 

     Praca nad formułowaniem tezy interpretacyjnej to jedna z najistotniejszych kwestii wpływających na przyswojenie sobie przez uczniów podstawowej umiejętności, która sprawdzana jest na egzaminie maturalnym. Istotne jest to, by uczniowie rozróżniali tezę i argumenty tworzące de facto już wypowiedź interpretacyjną. Teza musi posiadać odpowiedni poziom ogólności, musi być tak skonstruowana, by można ją było uzasadnić, wesprzeć argumentami. Oczywiście uczniowie muszą też wiedzieć o desce ratunkowej, którą przynosi pojęcie tezy rozproszonej.

 

Propozycja I

 

     Wiersz jest poetycką reakcją na kontakt człowieka kultury Zachodu z przyrodą orientalną. Na różne sposoby zostaje tu wyrażony zachwyt powiązany z niemal modlitewnym uwielbieniem dla tytułowej góry. Utwór ma kształt niezwykle plastyczny i dynamiczny.

     

Argumenty w powiązaniu z analizą środków stylistycznych w Czatyrdahu

 

     Od samego początku warto pokazywać uczniom, w jaki sposób wiązać tok argumentacji z analizą środków stylistycznych. Docelowo uczniowie powinni potrafić odnajdywać właśnie w obecnych w tekście  środkach elementy potrzebne do argumentacji.

 

          Adresat liryczny w wierszu Czatyrdah ...

 

... to oczywiście tytułowy Czatyrdah, do którego podmiot liryczny zwraca się jak do obiektu sakralizowanego i hiperbolizowanego.

 

               Drżąc muślimin całuje stopy twej opoki,

               Maszcie krymskiego statku, wielki Czatyrdahu!

               O minarecie świata! o gór padyszachu!

               Ty, nad skały poziomu uciekłszy w obłoki,

 

               Siedzisz sobie pod bramą niebios, jak wysoki

               Gabryjel, pilnujący edeńskiego gmachu;

               Ciemny las twoim płaszczem, a janczary strachu

               Twój turban z chmur haftują błyskawic potoki.

 

               Nam czy słońce dopieka, czyli mgła ocienia,

               Czy sarańcza plon zetnie, czy giaur pali domy -

               Czatyrdahu, ty zawsze głuchy, nieruchomy,

 

               Między światem i niebem jak drogman stworzenia,

               Podesławszy pod nogi ziemie, ludzi, gromy,

               Słuchasz tylko, co mówi Bóg do przyrodzenia.

     

Podsumowanie i zakończenie interpretacji wiersza Czatyrdah

 

     Uczniowie powinni rozróżniać podsumowanie i zakończenie. Podsumowanie jest krótkim uogólnieniem najważniejszych argumentów odnoszących się do tezy, a zakończenie powinno w błyskotliwy sposób zwieńczać pracę.

 

Propozycja I

 

     Punktem wyjścia można uczynić kontekst biograficzny i przypomnieć o zesłaniu Mickiewicza głąb Rosji po procesie filomatów i filaretów.